تفسیر آیاتی از قرآن مجید

تقویمِ قمری

تقویم قمری؛ از گردش ماه به دور زمین که در طی یک سال اتفاق می افتد، تنظیم و محاسبه می گردد.

مدت زمان گردش ماه به دور زمین، ۲۹ شبانه روز و ۱۲ ساعت یا به قولی ۲۹ روز و نیم می باشد.

از آن جا که هر شبانه روز ۲۴ ساعت است، لذا؛ آن ۱۲ ساعت، هر دو ماه یک بار به صورت یک شبانه روز کامل به حساب می آید. به عبارت بهتر؛ ماه های قمری یکی در میان ۳۰ روز، ۲۹ روز است. در دیگر سخن؛ امکان ندارد که دو ماه قمری پیاپی ۳۰ روز یا دو ماه پیاپی قمری ۲۹ روز باشد.

خداوند تبارک و تعالی؛ در آیه ۳۹ سوره مبارکه “یاسین” به این موضوع، یعنی؛ گردش ماه به دور زمین با تعبیر زیبای “مَنازِل” یا منزلگاه ها که همان  “اَهِله های ماه” می باشد، سخن گفته است.

و پایانِ هر دور گردشِ ماه به دور زمین را به “شاخه ی خشکیده ی درخت خرما” توصیف نموده است.

در این زمان، ماه از سوی ناظر زمینی به صورت یک هلال بسیار کم فروغ دیده میشود که خداوند متعال از همین هلال کم فروغ، به “شاخه ی خشکیده درخت خرما تمثیل” نموده است.

اَهِله های ماه که همان منزل گاههای ماه در آسمان می باشد، بر اساس میزان نوری که از سوی ناظر زمینی، ماه دارا می باشد و در طول هر ماه قمری، در ابتدای هر ماه قمری کم و به صورت هلال و به مرور، زیاد می شود تا در نیمه ی ماه قمری که قرص ماه روشنایی کامل دارد و از نیمه ماه قمری به بعد، به مرور مجدداً از میزان نورِ ماه کاسته شده تا در روزهای پایانی، به صورتِ همان هلال نازک و کم فروغ یاد شده، دیده می شود.

اَهِله های ماه قمری از ابتدای هر ماه تا پایان ماه به ترتیب به قرار ذیل می باشد:

ماهِ نو، تربیع اول، تثلیث اول، بدر، تثلیث دوم، تربیع دوم، هلال دوم، مُحاق

ماهِ نو؛ ماه شبِ اول است که به سختی دیده میشود، زیرا زاویه ای که زمین، ماه و خورشید در آسمان می سازند، یک زاویه ی بسته است.

به مرور این زاویه باز شده و ماه پر فروغ تر دیده می شود.

از شبِ دوم تا شبِ چهارم هر ماه قمری، هم قسمت روشنِ ماه دیده می شود و هم قسمت تاریک ماه که به این پدیده “زمین تاب” می گویند.

علتِ این که قسمت تاریک و پشت به خورشیدِ ماه هم از سوی ناظر زمینی، دیده می شود این است که زمینِ رو به ماه، بیشترین نور و تابش را از خورشید دریافت داشته و انعکاس این نور، به ماه رسیده و در نتیجه ما می توانیم آن قسمت از ماه را که از خورشید نوری دریافت نمی دارد و قاعدتاً باید از دید ما پنهان باشد، به صورت سایه ای(کم فروغ) تماشا نماییم.

 

تربیعِ اول، زمانی است که از سوی ناظر زمینی دقیقاً نیمی از ماه دیده می شود. این اَهِله؛ به ما خاطر نشان می سازد که ماه در  شبِ هفتم قراردارد و فقط همین یک شب است.

به مرور ماه در آسمان به قول معروف، شِکَم می آورد تا در شب دهم و یازدهم که دو سوم ماه از سوی ناظر زمینی روشن و پر فروغ دیده می شود که به این حالتِ ماه، “تثلیث اول” می گویند.

در شبِ چهاردهم، تمامی قرص ماه در آسمان روشن و پرفروغ دیده می شود. به این حالت “بدر” می گویند و زمانی است که ماه دقیقاً نیمی از مسیر گردش خود را به دور زمین پیموده است و خورشید، زمین و ماه در یک امتداد قراردارند و زاویه ای که در آسمان می سازند، یک زاویه ۱۸۰ درجه است.

این حالت؛ در ماه های ۲۹ روزه قمری، صرفاً در شب چهاردهم و در ماه های ۳۰ روزه قمری، در شب های چهاردهم و پانزدهم دیده می شود.

در حالت بدر است که احتمال وقوع پدیده ی “خسوف یا ماه گرفتگی” وجود دارد.

از شب چهاردهم به تدریج، از نورانیت ماه در آسمان و از دید ناظر زمینی کاسته می شود تا ماه به حالت “تثلیث دوم” و سپس به منزلگاهی که به آن “تربیع دوم” گفته می شود، تغییر وضعیت و سکونت می دهد.

تربیع دوم نیز منحصراً شبِ “بیست و یکم” ماه قمری را به ما متذکر می شود.

آن حالتی از ماه که خداوند با تعبیرِ “شاخه ی خشکیده ی درخت خرما” یاد می کند، در سپیده دمِ روز بیست و هفتم ماه قمری است. و پس از آن ماه دیگر از سوی ناظر زمینی قابل رویت نیست.

در روزهای “بیست و هشتم یا بیست و نهم در ماه های سی روزه” از ماهِ قمری، ماه در حالت و منزلگاه “مُحاق” مسکن می گزیند و در این حالت، ماه به هیچ وجه از سوی ناظر زمینی قابل رویت نیست، زیرا بسته ترین زاویه را دارد و در بین زمین و خورشید قرار می گیرد.

در این منزلگاه است که می توان احتمال وقوعِ “کسوف یا خورشیدگرفتگی” را داشت، زیرا ماه همچنان که گفته شد بین خورشید و زمین قرار می گیرد.

 

این؛ مسیر و منزلگاههایی است که ماه برای یک دور گردش به دور زمین از آنها می گذرد.

 

 

 

از آن جا که برنامه های عبادی هر مسلمانی بستگی مستقیم به این دارد که ماه در چه منزلگاهی است و امروز یا امشب چه روز یا شبی از روز یا شبهای ماهِ قمری است، پس بر هر مسلمانی واجب است که به این مقاله، توجه مبسوط داشته باشد.

 

لازم به ذکر است که در مناطقی که همجوار هستند و در یک منطقه جغرافیایی قراردارند، روزِ ماهِ قمری یکسان و شبِ ماهِ قمری نیز یکی است.

یعنی اگر در ایران؛ روزِ اول ماه رمضان یک روز مشخص شد، در تمامِ ممالک و سرزمینهای مجاور نیز همان روز، روزِ اولِ شروع روزه داری است و اگر غیر از این باشد، نشانگر این است که مثلاً یا در ایران روزِ اول ماه رمضان اشتباه تشخیص داده شده است یا مثلاً در عربستان.

این اختلاف صرفاً در سرزمینهایی مشاهده می شود که در دو سمت مختلف از کره ی زمین قرارداشته باشند، این اختلاف نیز صرفاً در یک روز یا یک شب است و هرگز این اختلاف، در همین سرزمین هایی که در دو سمت از کره زمین قراردارند، هرگز دو روز یا دو شب نخواهد شد.

 

 

 

 

نمایش بیشتر

مهدی طاهری

مهدی طاهری کرچگانی هستم. به زیارت ارباب آمده ام. اینجا سرزمین عشق و دلدادگی است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code

دکمه بازگشت به بالا
بستن